ગરવી તાકાત, તા. 13 – કર્ણાટક વિધાનસભા ચૂંટણી 2023માં કોંગ્રેસ 136 બેઠકો સાથે બહુમતથી ઘણી આગળ નીકળી ગઈ છે. રાજ્યમાં બહુમતી માટે કુલ 224 વિધાનસભા બેઠકોમાંથી 113 બેઠકો જરૂરી છે. તે જ સમયે, ભાજપ માત્ર 65 બેઠકો સાથે સત્તા કબજે કરવાની રેસમાં ખૂબ પાછળ રહી ગયું છે. આ સિવાય 19 સીટો સાથે સત્તામાં સામેલ થવાનું જેડીએસનું સપનું પણ ચકનાચૂર થઈ ગયું છે. આ વખતે રાજ્ય સરકાર બનાવવામાં અન્યની ભૂમિકા નહીં હોય, કારણ કે, તેમના ખાતામાં માત્ર 3 બેઠકો જ દેખાઈ રહી છે.
કર્ણાટક વિધાનસભા ચૂંટણી 2023ની મતગણતરીથી નવી વિધાનસભાનું ચિત્ર સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે. કોંગ્રેસ સ્પષ્ટપણે પૂર્ણ બહુમતી સાથે સત્તામાં પરત ફરી રહી છે. તે સ્પષ્ટ છે કે, કર્ણાટકના મતદારોએ છેલ્લા 35 વર્ષની પરંપરા જાળવી રાખી છે, જેના હેઠળ તેઓ દર વખતે સરકાર બદલતા હોય છે. કર્ણાટકની ચૂંટણી કોંગ્રેસ અને ભાજપ બંને માટે ખૂબ મહત્વની માનવામાં આવતી હતી. વાસ્તવમાં, ભાજપ દક્ષિણમાં એકલા હાથે કર્ણાટકની સત્તા કબજે કરવામાં સફળ રહ્યું હતું. ભાજપને આશા છે કે, જો કર્ણાટકની સત્તા તેના હાથમાં રહે છે, તો પાર્ટી દક્ષિણ ભારતના મોટાભાગના રાજ્યોમાં પ્રવેશ કરી શકે છે. ચૂંટણી પરિણામો પરથી સમજવાનો પ્રયાસ કરીએ કે, કર્ણાટકમાં કોંગ્રેસને મોટી જીતથી સંજીવની મળશે કે નહીં? આ હારથી ભાજપને શું નુકસાન થશે?
રાજકીય પક્ષોના નફા-નુકસાનમાં જતાં પહેલાં તેઓ સમજે છે કે, ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન તેમના દ્વારા કરવામાં આવેલા વચનો અને ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન ઉઠાવવામાં આવેલા મુદ્દાઓની મતદારો પર શું અને કેટલી અસર થઈ? કર્ણાટકમાં ચૂંટણી પ્રચારની શરૂઆતમાં લોકો સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ સામેલ હતા. પરંતુ, બાદમાં કર્ણાટક ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ પીએમ નરેન્દ્ર મોદીની તુલના ઝેરીલા સાપ સાથે કરી હતી. કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા જયરામ રમેશે તેમને હિટલર સ્ટાલિન સુધી કહ્યું. પીએમ મોદી પર કરવામાં આવી રહેલી આ અભદ્ર ટિપ્પણીઓનો ભાજપે પણ ફાયદો ઉઠાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.
ત્યારબાદ અચાનક કર્ણાટકની દરેક રેલીમાં બજરંગબલીનો ઉલ્લેખ થવા લાગ્યો. જ્યારે કોંગ્રેસે બજરંગ દળ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનું વચન આપ્યું હતું ત્યારે ભાજપે તેને મુદ્દો બનાવીને રાજકીય દોડમાં આગળ વધવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. હવે પરિણામો પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે, આનો ફાયદો ભાજપને થયો નથી, પરંતુ કોંગ્રેસને મુસ્લિમ મતદારોને આકર્ષવામાં સફળતા મળી છે. તે જ સમયે, ભાજપે રાજ્યમાં મુસ્લિમોને આપવામાં આવેલ 4 ટકા અનામતને સમાપ્ત કરવાનું અને લિંગાયત અને વોક્કાલિગા સમુદાયોમાં સમાનરૂપે વહેંચવાનું વચન આપ્યું હતું. તેનાથી ભાજપને કોઈ ફાયદો થયો નથી. તે જ સમયે, કોંગ્રેસને બેરોજગારી ભથ્થા તરીકે દરેક પરિવારની એક મહિલાને દર મહિને 2000 રૂપિયા અને બેરોજગાર યુવાનોને દર મહિને 3000 રૂપિયાના વચનનો ફાયદો થયો.
કોંગ્રેસ કર્ણાટક વિધાનસભા ચૂંટણી 2023માં મોટી જીતનો શ્રેય વરિષ્ઠ નેતા રાહુલ ગાંધીને આપશે, કારણ કે, ‘ભારત જોડો યાત્રા’ દરમિયાન તેમણે આ રાજ્યમાં સૌથી વધુ સમય વિતાવ્યો હતો. આનાથી પાર્ટીની અંદર અને મતદારોમાં તેમની છબી પર સારી અસર થવાની ખાતરી છે. તે જ સમયે, પાર્ટીમાં મલ્લિકાર્જુન ખડગેની સ્થિતિ પણ મજબૂત થશે કારણ કે, કર્ણાટક તેમનું ગૃહ રાજ્ય છે. તેમણે રાજ્યમાં કોંગ્રેસને જીત અપાવવા માટે સખત મહેનત કરી છે. હવે કોંગ્રેસમાં વરિષ્ઠ નેતા સોનિયા ગાંધીનું મહત્વ પહેલા કરતા વધી જશે. વાસ્તવમાં, 2019ની લોકસભા ચૂંટણી પછી પહેલીવાર તે પાર્ટી માટે પ્રચાર કરવા મેદાનમાં આવી હતી અને તેનો ફાયદો કોંગ્રેસને પણ મળ્યો હતો.
કર્ણાટકની જીતથી સમગ્ર દેશમાં કોંગ્રેસની છબી સુધરશે. હિમાચલ પ્રદેશ, રાજસ્થાન અને છત્તીસગઢમાં કોંગ્રેસ પહેલેથી જ સત્તામાં છે. લોકસભા ચૂંટણી 2024 પહેલા રાજસ્થાન, મધ્યપ્રદેશ, તેલંગાણા, આંધ્રપ્રદેશ અને છત્તીસગઢમાં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે.
કર્ણાટકની જીતની અસર આ રાજ્યોમાં પણ જોવા મળી શકે છે. કોંગ્રેસની આ જીતની અસર અન્ય વિપક્ષી પાર્ટીઓ પર પણ જોવા મળી શકે છે. અત્યાર સુધી SP, BSP, RJD, JDU, JD-S, તૃણમૂલ કોંગ્રેસ કે AAP કેન્દ્રની રાજનીતિમાં કોંગ્રેસ પર દાવ લગાવવા તૈયાર નહોતા. કર્ણાટકમાં કોંગ્રેસની મોટી જીત બાદ કેન્દ્રની રાજનીતિમાં સક્રિય મોટાભાગના વિરોધ પક્ષો કોંગ્રેસની પાછળ ઉભા રહેવા માટે તૈયાર થઈ શકે છે.
