ગરવી તાકાત ઃ 10-10-2026
મહેસાણા પંથકમાં ઔદ્યોગિક એકમો દ્વારા ફેલાવવામાં આવતા પર્યાવરણીય પ્રદૂષણ સામે ગ્રામીણ પ્રજામાં લાંબા સમયથી ઉકળતો ચરુ આખરે જનઆંદોલનમાં ફેરવાતાં વહીવટી તંત્ર સફાળું જાગ્યું છે. મહેસાણા તાલુકાના સામેત્રા ગામની સીમમાં રદ્દી કાગળમાંથી ક્રાફ્ટ પેપર બનાવતી મેસર્સ ટ્વીલાઇટ ક્રાફ્ટ પેપર પ્રાઇવેટ લિમિટેડ સામે ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (GPCB) ની મહેસાણા પ્રાદેશિક કચેરી દ્વારા લાલ આંખ કરીને અત્યંત કડક કાનૂની કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી છે. આ પેપર મિલમાંથી રાત-દિવસ હવામાં છોડાતી અત્યંત તીવ્ર અને અસહ્ય દુર્ગંધ તેમજ પર્યાવરણને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડતા ઉત્સર્જનને કારણે આસપાસના સામેત્રા, મરેડા, મીઠા, ગોકળગઢ અને ખારા જેવા પાંચથી વધુ ગામોના હજારો નાગરિકોનું જીવવું દુષ્કર બની ગયું હતું. લોકોનું આરોગ્ય કથળી રહ્યું હોવાની વ્યાપક રાવ સાથે ગ્રામજનોએ મહિનાઓ સુધી કરેલી ફરિયાદો અને તાજેતરમાં છેડેલા ઉગ્ર આંદોલનના દબાણ હેઠળ તંત્રએ આ ફેક્ટરી પરિસરમાં પહોંચીને કાયદેસરની તાળાબંધી કરી તેનું ઉત્પાદન સદંતર બંધ કરાવી દીધું છે.
વાસ્તવમાં આ પેપર મિલ સામે પ્રદૂષણ મામલે અગાઉથી જ કાનૂની ગાળિયો કસાયેલો હતો. પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડના અધિકારીઓએ અગાઉ આ ઔદ્યોગિક એકમની ઓચિંતી મુલાકાત લઈ સ્થળ તપાસ હાથ ધરી હતી, જેમાં નિયમોનું સરેઆમ ઉલ્લંઘન કરીને આસપાસના વાતાવરણમાં ભારે હવાનું પ્રદૂષણ ફેલાવાતું હોવાનું નિર્વિવાદપણે સાબિત થયું હતું. આ સત્તાવાર તપાસ અહેવાલના આધારે બોર્ડ દ્વારા હવા (પ્રદૂષણ નિવારણ અને નિયંત્રણ) અધિનિયમ, ૧૯૮૧ ની કલમ ૩૧(એ) હેઠળ ૧૫ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ના રોજ જ ક્લોઝર ડાયરેક્શન એટલે કે એકમ તાત્કાલિક બંધ કરવાનો આદેશ જારી કરી દેવાયો હતો, એટલું જ નહીં પરંતુ શરતોના ભંગ બદલ કંપનીની રૂપિયા ૧૦ લાખની મસમોટી બેંક ગેરંટી પણ જપ્ત કરવામાં આવી હતી. જોકે સરકારી આદેશ સામે કંપની સંચાલકોએ કાનૂની દાવપેચ અજમાવીને પહેલાં એપેલેટ ઓથોરિટી અને ત્યારબાદ ગુજરાત હાઈકોર્ટના દ્વાર ખખડાવ્યા હતા. લાંબી કાનૂની લડત બાદ છેવટે ગુજરાત હાઈકોર્ટે ૧૭ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ કંપનીની અરજી તેમજ અગાઉ આપવામાં આવેલા તમામ વચગાળાના રક્ષણાત્મક આદેશોને રદબાતલ ઠેરવી દેતાં જીપીસીબી માટે ક્લોઝર હુકમનો અમલ કરવાનો માર્ગ મોકળો બન્યો હતો.
અદાલતમાંથી રાહત સમાપ્ત થઈ હોવા છતાં ફેક્ટરી ચાલુ રહેતાં અને ઝેરી દુર્ગંધનો ત્રાસ યથાવત રહેતાં સ્થાનિક રહીશોની ધીરજ ખૂટી ગઈ હતી. આ ભયંકર પ્રદૂષણથી ત્રાહિમામ પોકારી ઉઠેલા અસરગ્રસ્ત પાંચેય ગામોના અબાલ-વૃદ્ધ સૌ ગ્રામજનો એકત્રિત થયા હતા અને ૦૯ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ના રોજ જાહેર માર્ગો પર ઉતરી આવીને ચક્કાજામ સાથે રસ્તા રોકો આંદોલન છેડી દીધું હતું. ગ્રામજનોના આ આક્રમક વલણ અને કાયદો-વ્યવસ્થાની સ્થિતિ વણસવાની ભીતિને પગલે જિલ્લા વહીવટી તંત્ર તેમજ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડના ઉચ્ચ અધિકારીઓ તાબડતોબ ઘટનાસ્થળે દોડી આવ્યા હતા. પરિસ્થિતિની ગંભીરતા પારખીને તંત્રએ હાઈકોર્ટના ચુકાદાને આધારે અગાઉના ક્લોઝર હુકમની કડક અમલવારી કરાવી ફેક્ટરીને સીલ મારીને તમામ ઉત્પાદન પ્રક્રિયા તાત્કાલિક અટકાવી દીધી હતી. સરકારી તંત્ર દ્વારા સ્થળ પર જ લેવાયેલા આ ત્વરિત અને નિર્ણાયક પગલાંને પગલે ગ્રામજનોમાં રાહતની લાગણી પ્રસરી હતી અને સંતોષ વ્યક્ત કરીને આંદોલનકારીઓએ પોતાનો વિરોધ સમેટી લીધો હતો.
