પુત્ર જન્મની ખુશીમાં કાળી ચૌદશની રાત્રે અને દિવાળીના દિવસે પરા ચોકમાં ગરબા ઘૂમવાની અદભુત પ્રથા યથાવત
પરિવારમાં દીકરાના જન્મ નિમિત્તે માનતા પૂર્ણ કરવા સાત સમંદર પારથી પણ વતન દોડી આવતા પરિવારો: ઢોલ-નગારાના નાદ વચ્ચે માતાજીની માંડવી સાથે આસ્થાનો મહાસંગમ
ગરવી તાકાત
ગુજરાત પોતાની સમૃદ્ધ સંસ્કૃતિ, સામાજિક રિવાજો અને વૈવિધ્યપૂર્ણ ધાર્મિક ઉત્સવો માટે સમગ્ર વિશ્વમાં વિશિષ્ટ ઓળખ ધરાવે છે, ત્યારે મહેસાણા શહેરના અતિ પ્રાચીન એવા ઐતિહાસિક પરા વિસ્તારમાં આજે પણ એક અનોખી, અદભુત અને શ્રદ્ધાથી છલકાતી પરંપરા અવિરતપણે જીવંત જોવા મળી રહી છે. આધુનિક યુગના બદલાતા પ્રવાહો વચ્ચે પણ વર્ષો પુરાણી પરંપરાને અકબંધ રાખતા પરા વિસ્તારમાં વસતા કોઈપણ પરિવારમાં જ્યારે પુત્ર રત્નની પ્રાપ્તિ થાય, ત્યારે માતાજીના ગરબાનું આયોજન કરવું અત્યંત અનિવાર્ય અને પવિત્ર માનવામાં આવે છે. દીપોત્સવી પર્વની હારમાળા વચ્ચે પરિવારમાં દીકરાના જન્મને ઈશ્વરીય આશીર્વાદ માનીને સમગ્ર કુટુંબ કાળી ચૌદશની રાત્રે અને દિવાળીના પાવન દિવસે ભેગા મળીને આદ્યશક્તિની આરાધના કરી પોતાની અતુટ શ્રદ્ધા અને કૃતજ્ઞતા પ્રગટ કરે છે.
આ વિશિષ્ટ ગરબા મહોત્સવ દરમિયાન પરા વિસ્તારનું વાતાવરણ એક અનોખા ભક્તિભાવ અને પારિવારિક ઉલ્લાસથી છલકાઈ ઊઠે છે. જે પરિવારોમાં છેલ્લા એક વર્ષ દરમિયાન દીકરાનો જન્મ થયો હોય તે તમામ પરિવારો પોતાના ઘરેથી વિધિવત પૂજન-અર્ચન કરીને પરંપરાગત રીતે તૈયાર કરાયેલા ફૂલોના ગરબા, માટીના ગરબા, કલાત્મક તાંબાના ગરબા તેમજ વિશાળ માંડવી સ્વરૂપના ગરબા લઈને વાજતે-ગાજતે પરા ચોકમાં પહોંચે છે. શુભ મુહૂર્ત અનુસાર કાળી ચૌદશની રાત્રિથી શરૂ કરીને દિવાળીના દિવસે છેક બપોર સુધી પરા ચોકમાં પરિવારો એકત્ર થઈને માતાજીની પવિત્ર માંડવી અને ગરબાની આસપાસ પરંપરાગત શૈલીમાં ગરબે ઘૂમે છે. ઢોલ-નગારાના ગગનભેદી નાદ અને ભક્તિરસથી ભરપૂર વાતાવરણમાં વડીલોથી માંડીને યુવાનો માતાજીના ગુણગાન ગાઈને ધન્યતા અનુભવે છે.
આ પરંપરાની સૌથી મોટી વિશેષતા અને સંવેદનશીલ પાસું એ છે કે મહેસાણાના પરા વિસ્તારનો મૂળ રહેવાસી પરિવાર વર્તમાન સમયે દેશના અન્ય કોઈ રાજ્યમાં સ્થાયી થયો હોય કે પછી અમેરિકા, કેનેડા, લંડન જેવા વિદેશના કોઈ ખૂણે વસવાટ કરતો હોય, પરંતુ જો પરિવારમાં પુત્ર રત્નનો જન્મ થાય તો તેઓ આ વંશપરંપરાગત રિવાજ નિભાવવા માટે અચૂક પોતાના માદરે વતન દોડી આવે છે. દીપોત્સવીના આ દિવસોમાં વિદેશની ધરતી પરથી પણ મૂળ વતનીઓ માતૃભૂમિની માટી અને કુળદેવીના સાંનિધ્ય તરફ ખેંચાઈ આવે છે અને પરા ચોકમાં ઉપસ્થિત રહી ગરબા કરીને પોતાની બાધા-માનતા પૂર્ણ કરે છે, જે નવી પેઢીને પોતાના મૂળિયાં અને સંસ્કારો સાથે જોડી રાખવાનું એક શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
પેઢીઓથી ચાલી આવતી આ વિરાસત મુજબ કાળી ચૌદશની મોડી રાત્રે શુભ ચોઘડિયે ગરબો પરા ચોકમાં સ્થાપિત કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ બીજા દિવસે દિવાળીની બપોર સુધી અવિરત ભક્તિભાવ સાથે પૂજા-અર્ચના કર્યા બાદ તેનું વિધિવત વિસર્જન અને વિદાય કરવામાં આવે છે. આ પ્રાચીન અને રોમાંચક પરંપરાને પોતાની નજરે નિહાળવા માટે મહેસાણા શહેર ઉપરાંત આજુબાજુના ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાંથી પણ મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ, સ્નેહીજનો અને મહેમાનો પરા ચોકમાં ઉમટી પડે છે, જેના કારણે આખો પરા વિસ્તાર એક ભવ્ય લોકમેળા અને પાવન તીર્થધામ જેવો માહોલ ધારણ કરી લે છે.
