-> જસ્ટિસ શેખર બી સરાફ અને જસ્ટિસ વિપિન ચંદ્ર દીક્ષિતની બનેલી ડિવિઝન બેન્ચે પતંજલિની દલીલને ફગાવી દીધી છે કે આવા દંડ ફોજદારી જવાબદારી છે અને ફોજદારી ટ્રાયલ પછી જ લાદવામાં આવી શકે છે :
પ્રયાગરાજ : અલહાબાદ હાઇકોર્ટે પતંજલિ આયુર્વેદ લિમિટેડની 273.50 કરોડ રૂપિયાના ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) દંડને પડકારતી અરજી ફગાવી દીધી છે. જસ્ટિસ શેખર બી સરાફ અને જસ્ટિસ વિપિન ચંદ્ર દીક્ષિતની બનેલી ડિવિઝન બેન્ચે પતંજલિની દલીલને ફગાવી દીધી છે કે આવા દંડ ફોજદારી જવાબદારી છે અને ફોજદારી ટ્રાયલ પછી જ લાદવામાં આવી શકે છે. બેન્ચનો મત હતો કે કર અધિકારીઓ ફોજદારી કોર્ટ ટ્રાયલની જરૂર વગર સિવિલ કાર્યવાહી દ્વારા GST કાયદાની કલમ 122 હેઠળ દંડ લાદી શકે છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે GST દંડ કાર્યવાહી સિવિલ પ્રકૃતિની છે અને યોગ્ય અધિકારીઓ દ્વારા તેનો નિર્ણય લઈ શકાય છે. “વિગતવાર વિશ્લેષણ પછી, એ સ્પષ્ટ છે કે CGST કાયદાની કલમ 122 હેઠળની કાર્યવાહી ન્યાયાધીશ અધિકારી દ્વારા નક્કી કરવામાં આવશે અને તેના પર કાર્યવાહી કરવાની જરૂર નથી,” બેન્ચે જણાવ્યું.
પતંજલિ આયુર્વેદ હરિદ્વાર (ઉત્તરાખંડ), સોનીપત (હરિયાણા) અને અહમદનગર (મહારાષ્ટ્ર) ખાતે ત્રણ ઉત્પાદન એકમો ચલાવે છે. ઉચ્ચ ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) ઉપયોગ ધરાવતી પરંતુ આવકવેરા પ્રમાણપત્રો ન ધરાવતી કંપનીઓ સાથે સંકળાયેલા શંકાસ્પદ વ્યવહારો વિશે અધિકારીઓ દ્વારા મળેલી માહિતી બાદ કંપની તપાસ હેઠળ આવી હતી.તપાસમાં આરોપો લાગ્યા કે પતંજલિ “મુખ્ય વ્યક્તિ તરીકે કામ કરીને માલના વાસ્તવિક પુરવઠા વિના ફક્ત કાગળ પર ટેક્સ ઇન્વોઇસના પરિપત્ર વેપારમાં સંડોવાયેલી છે”. ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ GST ઇન્ટેલિજન્સ (DGGI), ગાઝિયાબાદે 19 એપ્રિલ, 2024 ના રોજ પતંજલિ આયુર્વેદને કારણદર્શક નોટિસ જારી કરી હતી, જેમાં સેન્ટ્રલ ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ એક્ટ 2017 ની કલમ 122(1), કલમ (ii) અને (vii) હેઠળ 273.51 કરોડ રૂપિયાનો દંડ ફટકારવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો હતો.
બાદમાં, DGGI એ 10 જાન્યુઆરી, 2025 ના રોજ એક નિર્ણય આદેશ દ્વારા કલમ 74 હેઠળ કર માંગણીઓ છોડી દીધી હતી. વિભાગે શોધી કાઢ્યું હતું કે “બધી ચીજવસ્તુઓ માટે, વેચાયેલી માત્રા હંમેશા સપ્લાયર્સ પાસેથી ખરીદેલી માત્રા કરતાં વધુ હતી, જેના કારણે એવું અવલોકન કરવામાં આવ્યું હતું કે વિવાદિત માલમાં મેળવેલ તમામ ITC અરજદાર દ્વારા આગળ પસાર કરવામાં આવ્યો હતો”. કર માંગણી રદ કરવા છતાં, અધિકારીઓએ કલમ 122 હેઠળ દંડની કાર્યવાહી ચાલુ રાખવાનો નિર્ણય લીધો, જેના કારણે પતંજલિએ તેને હાઇકોર્ટમાં પડકાર્યો. બંને પક્ષોને સાંભળ્યા પછી, કોર્ટે 29 મે ના રોજના તેના ચુકાદામાં અરજી ફગાવી દીધી.
