-> વરિષ્ઠ વકીલ અભિષેક સિંઘવીએ ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચીની બેન્ચ સમક્ષ SIR સામે દલીલ કરી :
નવી દિલ્હી : બિહારમાં મતદાર યાદીઓના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) સાથે જોડાયેલી અરજીઓની સુનાવણીમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી પંચના દસ્તાવેજ ચકાસણી કવાયત “મતદાર વિરોધી” અને બાકાત રાખવાના પગલા છે તે દલીલ સાથે અસંમત હતા. આજે સવારે વરિષ્ઠ વકીલ અભિષેક સિંઘવી ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચીની બેન્ચ સમક્ષ દલીલ કરી રહ્યા હતા ત્યારે બેન્ચે નોંધ્યું કે મતદાર યાદીઓના સારાંશ સુધારણા દરમિયાન પાત્ર દસ્તાવેજોની સંખ્યા સાત હતી, પરંતુ ખાસ સઘન સુધારા માટે આ સંખ્યા વધારીને 11 કરવામાં આવી હતી. જસ્ટિસ બાગચીએ કહ્યું, “અમને આધારમાંથી તમારી બાકાત રાખવાની દલીલ મળી છે. પરંતુ દસ્તાવેજોની સંખ્યા પરનો મુદ્દો, હકીકતમાં, મતદાર-મૈત્રીપૂર્ણ છે અને તેની વિરુદ્ધ નથી. તમે નાગરિકતા સાબિત કરી શકો તેવા દસ્તાવેજોની સંખ્યા જુઓ.” તેમના ભાઈ ન્યાયાધીશના મંતવ્યનો સ્વીકાર કરતા, ન્યાયાધીશ કાંતે કહ્યું,
“જો તેઓ બધા ૧૧ દસ્તાવેજો માંગે છે, તો તે મતદાર વિરોધી છે. પરંતુ જો કોઈ એક દસ્તાવેજ માંગે છે, તો…” શ્રી સિંઘવીએ ભાર મૂક્યો કે જરૂરિયાત “બાકાત” છે. “હું બતાવીશ કે કેવી રીતે. અહીં બાકાત રાખવાની કસોટી માંગવામાં આવે છે. જુઓ શું માંગવામાં આવે છે… જો તમારી પાસે જમીન નથી… તો વિકલ્પો ૫, ૬, ૭ બહાર છે. વિકલ્પ ૧ અને ૨ અસ્તિત્વમાં નથી. રહેઠાણ પ્રમાણપત્રો નથી. પાસપોર્ટ ભ્રામક છે,” તેમણે કહ્યું. ન્યાયાધીશ કાંતે દરમિયાનગીરી કરી અને કહ્યું, “ચાલો આપણે બિહારને આ રીતે રજૂ ન કરીએ”. “ઓલ ઈન્ડિયા સેવાઓની દ્રષ્ટિએ, મહત્તમ પ્રતિનિધિત્વ આ રાજ્યમાંથી છે. મહત્તમ IAS, IPS, IFS (અધિકારીઓ) ત્યાંથી છે. જો યુવા વસ્તી પ્રેરિત ન હોય તો આ થઈ શકે નહીં,” તેમણે કહ્યું. શ્રી સિંઘવીએ જવાબ આપ્યો, “આપણી પાસે ખૂબ જ પ્રતિભાશાળી વૈજ્ઞાનિકો વગેરે છે, પરંતુ આ ફક્ત અમુક વર્ગના લોકો સુધી મર્યાદિત છે. બિહારમાં ગ્રામીણ, પૂરગ્રસ્ત વિસ્તારો છે. ગરીબીગ્રસ્ત વિસ્તારો છે.
તેમના માટે ૧૧ દસ્તાવેજોની યાદી બનાવવાનો શું અર્થ છે? મુદ્દો એ છે કે બિહારમાં મોટાભાગના લોકો પાસે આ દસ્તાવેજો નહીં હોય. અમે વાસ્તવિક, અધિકૃત ચકાસણી વિશે વાત કરી રહ્યા છીએ.” પાસપોર્ટનું ઉદાહરણ આપતા, શ્રી સિંઘવીએ કહ્યું કે બિહારની વસ્તીના ફક્ત ૧-૨ ટકા લોકો પાસે પાસપોર્ટ છે અને આ સંખ્યા ૩૬ લાખ છે. બેન્ચે જવાબ આપ્યો કે ૩૬ લાખ પાસપોર્ટ કવરેજ “સારું” છે. “તમે ૧૧ દસ્તાવેજો આપ્યા છે અને આ ૧૧ દસ્તાવેજોમાંથી ત્રણ, ત્રણ બોક્સ નોટિસ વિના ખાલી છે. બાકીના બે શંકાસ્પદ છે. તેથી ૧૧ ની આ પ્રભાવશાળી યાદી પત્તાના ઘર સિવાય કંઈ નથી. તે ઓવરલેપિંગ નથી પરંતુ બદલી છે,” તેમણે કહ્યું. વરિષ્ઠ વકીલે દલીલ કરી કે લોકોને તેઓ નાગરિક છે તે સાબિત કરવા માટે કહેવામાં આવી રહ્યું છે, અને કહ્યું કે આ ૧૯૯૫ના લાલ બાબુ ચુકાદાની વિરુદ્ધ છે.
લાલ બાબુના ચુકાદાએ મતદારના અધિકારોને સમર્થન આપ્યું અને ફરજિયાત બનાવ્યું કે મતદાર યાદીમાંથી નામ કાઢી નાખવાનો કોઈપણ નિર્ણય પૂરતા પુરાવાના આધારે લેવામાં આવે અને મતદારને પોતાનો દાવો રજૂ કરવાની તક પૂરી પાડવામાં આવે. શ્રી સિંઘવીએ પછી કહ્યું કે તેઓ મતદાર યાદીમાંથી નામ કાઢી નાખવાના ચૂંટણી પંચના નિયમોને પડકારી રહ્યા નથી. “મતદારોને કાઢી નાખવા માટે નિયમોની વિગતવાર યાદી છે જેનું પાલન કરવાની જરૂર છે. આ કુદરતી ન્યાયના સિદ્ધાંતની વિરુદ્ધ છે.” અરજદાર એસોસિએશન ફોર ડેમોક્રેટિક રિફોર્મ્સ વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ ગોપાલ શંકરનારાયણને કહ્યું કે મતદાર યાદીમાં નામ હોવાનો હક પવિત્ર છે. “એકવાર મતદાર યાદીમાં સમાવેશ થયા પછી, મતદારને યાદીમાં નામ રાખવાનો કાયદેસર અધિકાર છે,” તેમણે દલીલ કરી.
