ગરવી તાકાત ગાંધીનગર : કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ 15 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ મહાત્મા મંદિર ખાતે દેશની પ્રથમ સેન્ટ્રલ બેંક ડિજિટલ ચલણ (CBDC) આધારિત જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થા (PDS) લોન્ચ કરશે. રાજ્યની જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થાને સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ અને પારદર્શક બનાવવાના હેતુથી અનેક જાહેર કલ્યાણકારી કાર્યક્રમો સાથે આ પહેલ શરૂ કરવામાં આવશે. અનાવરણ થનારી અન્ય પહેલોમાં 1 કિલો સીલબંધ કઠોળ વિતરણ યોજના, ‘સુપોષિત ગરુડેશ્વર તાલુકા’ પોષણ અભિયાન અને અન્નપૂર્તિ અનાજ એટીએમનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, ગ્રાહક સુરક્ષા અને પારદર્શિતાને મજબૂત બનાવવા માટે CARE રેટિંગ્સ અને ગ્રાહક શિક્ષણ અને સંશોધન કેન્દ્ર (CERC) સાથે સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવશે. આ કરાર ગ્રાહક જવાબદારી સૂચકાંક રજૂ કરશે અને રાજ્યભરમાં ઝડપી વિવાદ નિરાકરણને સક્ષમ બનાવશે.
-> મુખ્ય પહેલોની વિગતો :- 1. CBDC-આધારિત પારદર્શક વિતરણ વ્યવસ્થા :- ગુજરાત ભારતનું પ્રથમ રાજ્ય બનશે જે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા દ્વારા અધિકૃત સેન્ટ્રલ બેંક ડિજિટલ કરન્સી (CBDC) નો ઉપયોગ કરીને PDS સબસિડી ટ્રાન્સફર કરશે. પંજાબ નેશનલ બેંક દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી આ સિસ્ટમ લાભાર્થીઓને વસ્તુનું નામ, જથ્થો અને કિંમતની વિગતો ધરાવતા ડિજિટલ વોલેટ ટોકન્સ પ્રદાન કરશે. આધાર-સક્ષમ ઍક્સેસ સ્માર્ટફોન વપરાશકર્તાઓને QR કોડ દ્વારા અને ફીચર-ફોન વપરાશકર્તાઓને OTP પ્રમાણીકરણ દ્વારા અનાજ પ્રાપ્ત કરવાની મંજૂરી આપશે. પાયલોટ પ્રોજેક્ટ સાબરમતી ઝોન (અમદાવાદ), સુરત, આણંદ અને વલસાડમાં 26,333 પરિવારોને આવરી લે છે.
-> 1-કિલો સીલબંધ પેકમાં કઠોળનું વિતરણ :- તુર દાળ અને ચણા હવે NFSA લાભાર્થીઓને છૂટક વિતરણને બદલે પ્રમાણભૂત 1-કિલો સીલબંધ પેકેટમાં પૂરા પાડવામાં આવશે. આ પગલાનો હેતુ શુદ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા અને ગુણવત્તા જાળવવાનો છે. અન્નપૂર્તિ અનાજ ATM – સાબરમતી ઝોન, અમદાવાદ :- બેંક ATM ની જેમ ખાદ્યાન્નનું વિતરણ કરવા માટે 24×7 ‘અનાજ ATM’ શરૂ કરવામાં આવશે. ૩૫ સેકન્ડમાં ૨૫ કિલોગ્રામ સુધીનું અનાજ મેળવી શકાય છે, જેનાથી વિતરણમાં ચોકસાઈ અને કાર્યક્ષમતામાં સુધારો થશે. ગ્રાહક સુરક્ષા અને પારદર્શિતા માટે સમજૂતી કરાર :- કેર રેટિંગ અને CERC સાથેના કરારો ગ્રાહક જવાબદારી સૂચકાંક (CRI) હેઠળ કંપની રેટિંગ સ્થાપિત કરશે. ગ્રાહક ફરિયાદોના ઝડપી, કોર્ટ બહારના નિરાકરણ માટે સમાધાન અને પ્રી-લિટિગેશન ઇકોસિસ્ટમ પણ સક્રિય કરવામાં આવશે.
-> ૫. ‘ગરીમા પોષણ – સુપોષિત ગરુડેશ્વર તાલુકો’ :- ગુજરાત રાજ્ય નાગરિક પુરવઠા નિગમ લિમિટેડના CSR પાંખ તરફથી ₹૧.૬૫ કરોડના ભંડોળ સાથે, નર્મદા જિલ્લાના ગરુડેશ્વર તાલુકાને કુપોષણ મુક્ત બનાવવા માટે પોષણ-કેન્દ્રિત ઝુંબેશ શરૂ કરવામાં આવશે. કિશોરી છોકરીઓ અને સગર્ભા સ્ત્રીઓ પર ખાસ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને બે મોડેલ આંગણવાડીઓની સ્થાપના કરવામાં આવશે. આ પહેલો દ્વારા, ગુજરાત સરકાર ડિજિટલી સશક્ત અને પારદર્શક કલ્યાણ પ્રણાલીના વિઝનને આગળ ધપાવતા ખોરાક અને પોષણ સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવાનો હેતુ ધરાવે છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ, કેન્દ્રીય ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રી પ્રહલાદ જોશી અને નાયબ મુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવી અન્ય કેન્દ્રીય અને રાજ્ય મંત્રીઓ સાથે લોન્ચ કાર્યક્રમમાં હાજર રહેશે. જાહેર વિતરણ અને ગ્રાહક બાબતોના કેન્દ્રીય સચિવ સંજીવ ચોપરા પણ આ કાર્યક્રમમાં હાજરી આપશે.
